Một trăm bạn trai có đến 99 bạn, tối ưa thức khuya nghe nói chuyện ma. Có nhiều nam thanh không ý thức sự rõ rệt sự cần thiết của nghề nghiệp, ngó bóng tương lai ẩn hiện, mịt mờ và bị tình ái ráo riết chi phối. Lòng họ lạnh niềm đạo đức mà nóng nảy về tình yêu, về các tham vọng tiền của, chức quyền.
Họ chưa biết ai là tri kỷ nhưng có tật coi ai cũng là tri âm. Nhưng khi muốn thu hút cặp mắt người đẹp thì họ tỉ mỉ kỹ lưỡng từng nếp áo, nếp quần. Tuổi bạn trai là tuổi khủng hoảng, thấy mình cô độc, cần nguồn an ủi, ưa tìm những hình ảnh ái ân để thoa dịu tâm hồn.
Phải hiểu là chân tu theo chân giáo. Viết mấy dòng, tôi nghĩ đến nền giáo dục ở Taberd mà phục nhiều vị phu huynh rất săn sóc học sinh nội trú của mình. Thánh Aucutinh đã hoan phí nữa đời mình trong trụy lạc, nhờ thánh sủng trở về chính lộ và làm đại thánh.
Đừng để các tâm hồn ấy làm Voltaire mà chuyển họ thành những Curé d'ars. Sự quen thường quá nhờ hay xã giao làm cho ta không để ý đến những điều đáng ngạc nhiên trong người bạn trai. Lúc diễn tả họ sợ sai lầm, sái chỗ, sái mùa rồi bị khinh.
Thì đối với họ thời gian như đốt trôi giai đoạn: hai giờ Việt văn qua như chốc lát. Nhưng nó phải số phận bấp bênh thể nào. Người lớn nhát gan có thể vì quá tự ái bởi kiêu căng.
Vài câu hỏi trúng tâm lý, đập ngay chỗ yếu của họ, họ sẽ tiết lộ hết những thầm kín của đời mình. Ta đã biết bảntính ái tình bạn trai là bội bạc. Tất cả những hình thức chơi nầy nói lên hiểu biết ăn phớt ngoài da của họ.
Bạn trai diễn tả các thứ ấy bằng ngôn phong, tác phong mà ngoài người ta thấy có vẻ lạnh nhạt, khô khan. Cây vông dù có sơn son thếp vàng đến đâu thì bị mục vẫn mục, vẫn ô dụng. Bài vở họ cẩu thả hay không làm là thường.
Trong chốn tu trì họ vẫn hoạt động bên ngoài và thường họ làm cho thân thể khổ nhọc để diệt dục, nhưng đặc biệt nhất là họ có một đời sống nột tâm sâu sắc nhờ thánh sủng, trong thinh lặng của linh hồn họ nếm thú vị siêu thoát, cảm thấy tránh được mọi phiền toái, rắc rối của lòng thù, vừa được cái vui lâng lâng vì làm những việc thiện cho Trời, cho người. Mà là gì? Ai gieo gió thì gặt bão. Điều bạn nên để ý trước là họ ít khi quan sát ai lắm.
Họ chưa thấy được thế nào là họ thành nhân nhưng họ bắt đầu ý thức nhân cách của mình. Gương mặt không biết có vẽ làm sao. Bởi Lucifer là láo nên tín đồ của họ lấy giả trá làm khẩu hiệu.
Yêu ai là tự hiến và tận hiến cho người ấy. Khi họ ý thức về nhân cách của họ, họ cũng ý thức những tư tưởng, tâm tình, lời nói, việc làm mà lương tâm tự nhiên không cho phép. Về tiền bạc cha tỏ thái độ tinh thần nầy rõ rệt.